Historie van Krommenie

Onderstaand artikel is overgenomen uit: GEMEENTE KROMMENIE & KROMMENIEDIJK
KADASTRALE BESCHRIJVING (EN LIGGING) DER GEMEENTE KROMMENIE ± I825

De ligging
De gemeente KROMMENIE, gelegen noordoostwaards van HAARLEM. hoofdplaats van het arrondissement en omtrent twee uren afstand van Zaandam, is samengesteld uit twee dorpen. Krommenie en Krommeniedijk tot welk laatste ook nog behoort Krommeniehorn. Deze dorpen zijn echter sinds vele jaren onder een bestuur verenigd. Krommenie is gelegen aan de nauernasche-vaart en Krommeniedijk met Krommeniehorn aan het water den Krommen Y waarvan beiden dorpen hunnen naam ontleenen.

Aangrenzenden gemeenten
Zij wordt ten zuiden begrenst door de Gemeente Assendelft. Ten noorden door Uitgeest, ten westen door het water genaamd Den Ham en ten Oosten door de nauernasche-vaart.

Rivieren en beeken
Zij wordt bespoeld door de bovengenoemde wateren, Den Ham en den nauernasche-vaart en doorsneden door twee breede sloten, te weten door de noorder en zuider-sluissloot, welke beiden het water door twee sluizen uitschutten in de nauernasche-vaart, terwijl mede door een watermolen de Polder op een bepaald pijl wordt gehouden.

Groote en buurtwegen
Midden in het land gelegen zijn hier geen grote wegen, de gewone weg zijnde een breede straat aan welkers beide zijden de huizen zijn gebouwd. Doorloopt de gemeente van het zuiden tot het noorden, dat is van Assendelft af tot aan de Vlusch het einde van de noorderkerkbuurt, van daar loopt een smalle weg noordwaarts op naar Kromrneniehorn, en vervolgens westwaarts tot aan het einde van Krommeniedijk, alwaar dezelve weder zuidwaarts ligt tot aan het water den Ham. Nog zijn hier drie buurtwegen, als de heiligeweg leidende naar het gehucht den Busch en de beiden andere de: padlaan en het wijver, voerende naar de nauernasche-vaart, welke deze gemeente van die van Wormerveer scheidt.

Ongelijkheid van den grond
De Gemeente is overal vlak en effen zonder heuvelen.

Graad van vruchtbaarheid van den grond
De grond is met uitzondering van enige kleine moerassen van een vrij goede hoedanigheid en wordt bijna geheel gebruikt voor wei- en hooiland.

Voortbrengsels van den grond
Deszelfs voorbrengsels bestaan dus hoofdzakelijk in gras; men vindt er geene boomgaarden, en de tuinen tot vermaak zijn klein en weinig in getal, bouwlanden en eigenlijk gezegde bosschen zijn er niet.

Paarden- en veefokkerijen
Paardenfokkerijen zijn hier niet; de veeteelt is ook weinig beduidend, aangezien de veehouders hun vee op de naastbijgelegene markten verkopen. Het mesten van kalven mag mede geen naam hebben.

Takken van nijverheid
Deze bestaan meestal in zijldoekfabrieken, waar van er alhier twaalf aanwezig zijn. Het Krommenieër zijldoek is, zoo wel bij de NEDERLANDSCHE MARINE als bij verscheidene vreemde natien, wegens deszelfs goede hoedanegheden zeer beroemd. Op die fabrieken vindt het grootste gedeelte der ingezetenen zijn bestaan; terwijl nog veele anderen door aan hunne eigene huizen voor dezelve te weven en te spinnen, den kost verdienen. Voorts is hier nog een papiermolen, op weeke grauw- zoogenaamd basterd- en ook bordpapier wordt gefabriceerd - ook is er een snuifmolen, eene schepemakerij, twee leerlooijerijen, waarvan echter tans slegts een wordt gebruikt, een windkorenmolen, benevens zes hennipmolens en een potaschmolen, ten dienste der zeildoekfabrieken, en eindelijk eene grutterij, bovendien hebben nog eenige ingezetenen van Krommenie aandeel in verscheidene papiermolens, staan de onder de nabij gelegene gemeente ASSENDELFT; terwijl eindelijk nog andere door den veehandel hun bestaan vinden.

Gebouwde eigendommen
Het meeste bebouwde gedeelte der gemeente is eigenlijk KROMMENIE alwaar zich drie kerken bevinden, voorts een raadhuis, school en schoolhuis, alles in het midden der gemeente, waar zich ook de meeste zeildoekfabrieken bevinden, en een weeshuis aan het noordeinde van het dorp gelegen. In krommeniedijk bevinden zich mede twee kerken, er zijn ook eenige meer of min belangrijke boerderijen, waarvan de gebouwen meest alle geheel van hout zijn. De huizen, waar onder vrij aanzienlijke, zijn gelijk op de meeste dorpen in noord-holland, ook meestal van hout, enkele geheel van steen, sommige met een steenen voorgevel, ook andere op een steenen voet gebouwd, de bevolking welke sedert den jare 1815, 516 zielen heeft toegenomen, bedraagt thans 2324.

Bouwlanden
Er zijn in deze gemeente geene bouwlanden aanwezig.

Moeslanden
Ook geene moeslanden worden hier gevonden, de weinige veldvruchten, veelal in aardappelen en kool bestaande, worden op de erven en achter de huizen geteeld.

Wei- en hooilanden
De wei en hooilanden maken genoegzaam de geheele bebouwing uit, zij zijn verdeeld in vijf klassen naar de volgende verscheidenheid als;

Weilanden van den eerste klasse
Bestaande uit een zwarten veenachtigen- grond, met ruim een paem groei aarde bedekt; het gewas is er zuiver, overvloedig en van een goede kwaliteit. te rekenen naar het aantal beesten dat op dezelven kan worden geweid, of de hoeveelheid hooi, daar van afkomende, zijn dezelve voorlopig begroot op eene huurwaarde van 140.= Per bunder
Tweede klasse
De wei en hooilanden van de tweede klasse, zijn van minder goede kwaliteit - de grond bestaat uit veenachtige derrie, met ruim een halve paem groei aarde, het gewas is ook van mindere hoedanigheid. Men heeft deze soort van landerijen geschat op een zuivere huurwaarde van 32.= per bunder
Derde klasse
Deze wei en hooilanden der derde klasse hebben een veenachtige grond, vermengd met derrie, maar op schaars een halve paem groei aarde, het gewas is van minder zuiver en is schraal, zij worden op 20.= huurwaarde begroot
Vierde klasse
De landen van deze soort zijn laag gelegen en geraken spoedig onder water, de grond die zeer los is, bestaat mede uit derrie en veen met weinig groei aarde. Het gewas is schraal en onzuiver en van slechte kwaliteit. Zij zijn gewaardeerd op 15.= per bunder
Vijfde klasse
Van deze soort van wei- en hooilanden zijn slechts weinige perceelen gevonden, zij bestaan veelal in kleine onregelmatige stukken, zeer laag gelegen en van een zeer losse grond met slecht gewas vermengd met biezen en ander onkruid en zijn daarom niet meer dan 8.= Per bunder aan huurwaarde geschat

Tuinen tot vermaak
Dezelve bestaan hier slechts in kleine erven, achter de huizen en zijn in huurwaarde gelijk gesteld aan de bouwlanden der eerste klasse van de naburige gemeente BEVERWIJK op 35.= Per bunder

Boomgaarden
Er worden geene boomgaarden gevonden, in tuinen tot vermaak zijn ook vruchtbomen, waarvan de opbrengst tot eigen gebruik verstrekt.

Bosschen
Er bestaan in deze gemeenten slechts eenige kleine bosschjes, dezelve zijn gesteld op een huurwaarde van 26.= Per bunder.

Vischwater
Daar in deze gemeente, hoegenaamd geen water verwacht wordt, als voor het grootste gedeelte tot de visscherij ongeschikt. Zo waren bij den staat L- X3 Geen klasse daarvoor geformeerd dan, aangezien bij den finalen omgang der gemeente, de nauwernasche vaart, en sommige breede sloten, tot de visscherij wel geschikt  zijn bevonden, zoo heeft men geoordeeld de wateren in twee klassen te moeten verdeelen, en al zoo voor de:
Eerste klasse
Bestaande in het, tot deze gemeente behorende, gedeelte van de nauwernasche vaart, en eenige breede sloten, te bepalen op een huurwaarde van 50 cents per bunder, en de:
Tweede klasse
Zijn de mindere sloten welke als door haar ondiepte tot de visscherij niet geschikt, gebragt zijn tot den prijs van het minimum, of 25 cents per bunder.

Woeste en onbebouwde gronden
Voor zoo verre dezen in de gemeente worden gevonden, zijn dezelve gebracht op het minimum van 25 cents per bunder, zij bestaan veelal in moerassen, in welken niets, of somtijds slechts en onbruikbaar riet, wast.

Oppervlakte van gebouwde eigendommen
De oppervlakte der gebouwde eigendommen is gelijk gesteld aan de waarde der beste bouwlanden, in de gemeente Beverwijk, vermits in de gemeente Krommenie geene bouwlanden bestaan. Dat is 135,-- per bunder.

Scheepenmakerij
Dezelve is gelegen in de noorder kerkbuurt, zij heeft drie Lootsen en is in een vrij goeden staat, daar worden echter niets dan ligte vaartuigen en veerschuiten gebouwd. Zij behoort aan de weduwe van Jan Leguit en is in eigen gebruik. Het zuivere inkomen daarvan, na aftrek van het een derde voor kosten van onderhoud en herstel wordt gesteld op 115,--

Leerlooierijen
Er zijn in de gemeente twee leerlooierijen, beide in het noordeinde dezelve gelegen te weten, de eerste in het zogenaamde blok, hebbende dertien Looikuipen, waarvan echter slechts tien in gebruik, vijf kalkkuipen een laafkuip, en twee confijt kuipen. Dezelve wordt in eigen gebruik bewerkt door de eigenaar Johannes Zeebach en Comp- met drie knegts. Begroting van het zuiver inkomen 160,-- De tweede aan dezelfden eigenaar toebehorende is gelegen in de Vlus, en heeft veertien looikuipen, Zij is thans geheel buiten gebruik, en wordt daarom slechts begroot op een zuiver inkomen van 120,--.

Zeildoekfabrieken
Er bestaan in deze gemeente twaalf zeildoek fabrieken, in verschillende oorden dezelver gelegen, welke zoo wel als de daartoe behoorende gebouwen van hout zijn getimmerd. Zij zijn alle in eigen gebruik, en worden in deze tabel gerangschikt naar dezelve grootte, en zuivere huurwaarde, te weten die van de Heeren Buis en Jordan, te Amsterdam woonachtig, staande in de noorder kerkbuurt, waartoe behoort een Zeilhuis met een fournieér, een Zeilhuis en twee afzonderlijke werkplaatsen, dezelfs zuivere huurwaarde is bepaald op 100 -- Twee ander waarvan de eerste gelegen in de zuiderkerkbuurt, behoort aan de heer Wîllem Kaart Sijpesteyn en de andere aan het Wormerveerderpad of Padlaan, aan de heeren gebroeders van Leyden zijn als van mindere omvang geschat op een zuivere revenu van 90--. een vierde van het voormelde de Heere Buis, de Bordes  Jordan en gelegen in de noorderkerkbuurt is gesteld op een zuivere huurwaarde van 76--. Drie andere als ene van den Heer Klaas Hekelaar eene van de gebroeders van Leyden en eene van den Heer Henderik Bloemendaal, alle aan het Wormerveerderspad gelegen, zijn begroot op een zuivere revenu van 72,--. Voorts zijn er vier waarvan de drie eerste gelegen in de zuiderkerkbuurt en behorende aan den Heer Jacob Lakermans Oosterhoorn de wed Jan Bronkhorst en zoonen en den Heer Maarten Bakker en den laatsten op den heiligeweg aan den Heer Derk Kuiper, deze zijn kleinder dan de voorgaande en daarom gewaardeerd op een zuivere huurwaarde van 60--.Terwijl eindelijk nog een andere behorende aan Mejuffrouw Hekelaar en gelegen in de noorderkerkbuurt, als de kleinste is geschat op een zuiver revenu van 50,--.

Hennip molens
Deeze zijn zes in getal en gelegen in verschillende oorden der Gemeente zij diene tot het kloppen of het beuken van de Hennip, voor de zeildoek fabrieken en behoren aan de gezamelijke zeildoek fabrikeurs op den naam van Klaas Hekelaar en C.S. Zij worden door de wind gedreven, hebben alle tien stampers met uitzondering van eene welke er twaalf, doch daarentegen minder berging dan den anderen heeft. Dezelve zij, alle gewaardeerd op een zuivere huurwaarde van 80--

Wind en koren molens
De wind en koren molen is van hout gebouwd, en met riet gedekt, hebben de twee paar platte steenen, dezelve is gelegen aan de heiligeweg en behoort aan de wed. Roelof Heymering te Krommenie Hij is in eigen gebruik en geoordeeld huur zuiver waardig te zijn 220,--.

Potasch molen
Er bestaat een potasch molen welke op den naam van Klaas Hekelaar en C.S. mede aan het gezamenlijke zeildoek reders behoort. Op den zelve word de potasch ten bebruike van de zeildoek fabrieken gemalen Hij is gelegen op Duinkerken eene buurt in het zuideinde dezer gemeente en in huurwaardig geoordeeld 80,--.

Papier molen
Dezelve behoort aan de Heeren Arend Kroese en Comp. en is gelegen aan de Vliet, hij dient tot het fabriceren van grouw papier, zoogenaamd bastaard en ook bord papier, wordt door de Wind bewogen, en heeft drie maalbakken, vier stampers tot de kapperij, twee schepkuipen een Paar ijzeren en een Paar houte Platrollen. Met een droogschaar annex. Hij is in eigen gebruik en in een goeden staat, het zuivere inkomen wordt begroot op 200,--.

Snuif molen
Er bestaat in de gemeente een snuifmolen, die gelegen is aan de melksloot. Hij behoort aan den Heer Jan Vredeburg te Krommenie en is in eigen gebruik, hij wordt door den wind bewogen is geheel van hout en heeft een paar kantstenen, een platten steen en vijfentwintig stampers, benevens een kerverij en een pletterij. Hij is in vrij goeden staat en wordt begroot op een zuivere huurwaarde van 100,--

Grutterij
De grutterij is genoegzaam in het midden van het dorp gelegen. Zij behoort thans aan Barend Aten en wordt door hem zelf gebruikt. Zij wordt bewerkt met twee paar Platte steenen en een best, zij is in een zeer goede staat en wordt geschat op een zuivere huur waarde van 80,--.

Huizen
De huizen van deze gemeente waar van er de meeste en voornaamste, zijn gelegen in het dorp Krommenie, alwaar dan ook genoegzaam al de voorbeelden hebben moeten worden gekozen, zijn verdeeld in tien klassen naar gelang der vrij merkbare verscheidenheden tusschen den zelve bestaande. Die van de vier eerste klassen worden bijna alle door dezelve eigenaars bewoond, die van de vijfde meest door winkeliers, die van de zesde en zevende door landbouwers, kleine winkeliers en werklieden, die van de achtste klasse door arbeiders die van de negende door spinners en wevers, terwijl eindelijk die van de tiende klasse bestaande uit kleine houten hutten, met een deur en slechts een venster, tot schuilplaats strekken aan arme en zeer behoeftige lieden. Ook zijn in deze klasse gebracht kleine pakhuizen , en schuitenhuizen, mitsgadert koepels van weinig waarde voor zoverre die niet voegzaam konden worden geschat met de gebouwen in welkers nabijheid zij zich bevonden. Onder die van de eerste klasse zijn slechts weinige heel van steen gebouwd andere alleen met een steenen voorgevel doch meestal de overigen zijn van hout, hoewel sommige van de eerste klasse, zeer fraai gebouwd en alle goed onderhouden zijn. De schatting van ieder bovengenoemde klassen naar de opgegeevene grondslagen bij een genomen en in verhouding tot de legging van het dorp al van allen toegang met rijtuigen of paarden, tot op een half uur afstands verwijderd wordt, na aftrek van het inkomen van derzelve oppervlakte bepaald als volgt.

door een onbekend iemand,
overgenomen uit beschrijvingen
van het kadaster

 

Terug naar boven



Sitemap